Nieuwjaarsvoorstelling vormt start van Nederlandse theatercanon

22 DECEMBER 2011
Samenvatting
Vanaf volgende week is de klassieke Nieuwjaarsvoorstelling 'Gijsbreght van Aemstel' na jarenlange afwezigheid weer terug in de Amsterdamse Schouwburg. Dit meest gespeelde Nederlandse theaterstuk uit 1637 is tevens de start van de Canon van het Theater in Nederland. Langs 49 bijzondere gebeurtenissen vertelt de Canon de Nederlandse theatergeschiedenis. Van de opening van Carré tot de eerste Nederlandse musical en van 'Op Hoop van Zegen' tot hip hop op skates.

De canon van het Nederlandse Theater is een initiatief van het TIN/Theatermuseum dat daarmee laat zien dat het verleden een belangrijke inspiratiebron is voor vandaag. Het aantal van 49 geeft aan dat de canon niet af is en er altijd een nieuwe of andere gebeurtenis bij kan; de theatergeschiedenis wordt immers dagelijks geschreven.  De complete canon is als een geïllustreerde en herkenbare tijdlijn te vinden op theaterencyclopedie.nl.

Samenstelling

De canon is samengesteld door een twintigtal kenners en vertegenwoordigers van het professionele, Nederlandse theaterveld en bevat gebeurtenissen en personen uit de geschiedenis van het toneel, de dans en de opera. Maar ook circus, cabaret, musical, poppenspel en bewegingstheater komen aan de orde. Criterium voor opname in de canon was of de gebeurtenis of persoon sporen heeft achtergelaten in het actuele theaterlandschap. Hierdoor is het zwaartepunt van de canon op de na-oorlogse periode komen te liggen.

Alle disciplines in de Canon

De wortels van het Nederlands cabaret in de canon komen aan bod in items over Jean Louis Pissuisse, Toon Hermans, Lurelei en Freek de Jonge. Maar ook Ramses Shaffy, Oscar Carré, Feike Boschma en Gerardjan Rijnders zijn met belangrijke gebeurtenissen elk in hun eigen discipline van muziektheater tot circus en van poppenspel tot toneel in de canon opgenomen.

Gijsbreght wandeling op Museum App

Aanvullend op de Canon en de actuele opvoering van de Gijsbreght heeft het TIN de rondleiding ‘Het Amsterdam van Joost en Gijsbreght’ toegevoegd op de MuseumApp. De App neemt de wandelaar mee langs de plaatsen in de historische binnenstad waar de Gijsbreght van Aemstel zich afspeelt en waar Vondel woonde en werkte. De App biedt historisch geluid- en beeldmateriaal terwijl acteurs van Het Toneel Speelt passages uit de Gijsbreght laten horen. De App is gratis te downloaden via de App store.

De 49 gebeurtenissen uit de Canon van het Theater in Nederland:

1638: Eerste schouwburg opent met Vondels Gijsbreght
1707: Kloris, Roosje en een Nieuwjaarswens met zang en dans
1805: Polly Cuninghame gelauwerd. Bloei van de Nederlandse dans
1827: Johannes Jelgerhuis publiceert een boek over acteren
1880: Louis Bouwmeester schittert als Shylock in Shakespeare’s De koopman van Venetië
1883: Oprichting van de Wagner-Vereeniging
1887: Oscar Carré opent een circustheater aan de Amstel
1893: Jan Klaassen en Katrijn (bijna) dagelijks op de Dam
1900: Première van Op hoop van zegen van Herman Heijermans
1907: De Elckerlyc van Verkade en Royaards
1917: Jean-Louis Pisuisse zingt Mensch durf te leven
1920: De Jantjes, een volksschets met zang en dans
1935: Intellectueel Menno ter Braak roemt revuester Buziau
1936: Yvonne Georgi begint een dansgezelschap
1943: 'Het grijze boekje'. Een ontwerp voor het toneel na de oorlog
1945: Het Scapino Ballet: dansvoorstellingen voor de jeugd
1948: Eerste editie van het Holland Festival
1954: Sonia Gaskell krijgt rijkssubsidie voor een balletgezelschap
1955: Toon Hermans presenteert Voor u Eva, de eerste one-man show
1955: Ton Lutz regisseert Een bruid in de morgen van Hugo Claus
1957: Bredero’s Moortje, vormgegeven door Nicolaas Wijnberg
1958: Toni Boltini contracteert de amazone Valesca Wilke
1961: Feike Boschma tovert met lapjes op de textielbeurs
1961: Ida Wasserman jubileert in Tsjechovs De Kersentuin
1962: Een nieuwe zaal voor Toneelgroep Studio
1964: Koert Stuyf brengt radicale dansvernieuwing
1964: Ramses Shaffy zingt: Shaffy Chantant
1965: Heerlijk duurt het langst van het duo Schmidt en Bannink
1965: Frits Vogels opent een school voor bewegingstheater
1966: Relderelderel: succes en kamervragen voor cabaretgroep Lurelei
1967: New Yorkse avant-garde in Ritsaert ten Cates Mickerytheater
1969: Aktie Tomaat! Het Nederlands toneelbestel gaat op de schop
1970: Het Werkteater: een nieuwe manier van theater maken
1973: Hans van Manen als huischoreograaf naar Het Nationale Ballet
1974: Hauser Orkater ( = Orkest plus Theater) brengt Op avontuur
1975: Eerste editie van het Festival of Fools
1978: Sinfonietta van Jiri Kylian: internationaal danssucces
1979: Nieuwe media, concepten en werkwijzen in de Nederlandse dans
1980: De komiek van Freek de Jonge: cabaret in verhaalvorm
1980: Poppenspeler Jozef van den Berg op het Holland Festival
1983: Baal speelt Judith Herzbergs Leedvermaak
1986: Opera-apotheose aan de Amstel
1987: Gerardjan Rijnders baart opzien met ‘zaptoneel’: Bakeliet
1989: Hollandia speelt Prometheus in een autosloperij
1990: Oprichting van Comedytrain
1992: Fonds voor de Podiumkunsten: theatervernieuwing in beleid
1993: The phantom of the opera
1994: Mirad, een jongen uit Bosnië, jeugdtheater over een oorlog
2000: ISH: dansen op skates

Citaten
"“Als je het verleden niet begrijpt, begrijp je het heden niet en zul je de toekomst niet begrijpen.” "
Afbeeldingen
Over Stichting TIN


berichten